Hüseyin Aksel
Mali Müşavir/Kurucu
| Firma | Corpinet |
| e-Posta |
| huseyin.aksel@corpinet.com |
| Telefon |
| 0532 4460768 |
| Web Sitesi |
| www.corpinet.com |
| Uzmanlık Alanları |
|
- KVKK - Şirket Kuruluş ve Devri - Vergi - Yazılım ve Dijital Dönüşüm |
Yönetim kurulları, şirketlerin stratejilerinin belirlenmesi, risklerin yönetilmesi ve uzun vadeli değer yaratılması gibi birçok kritik işlevi üstlenir. Huzur hakkı bu sorumlulukların karşılığında yönetim kurulu üyelerine yapılan ödemelerdendir. Ancak huzur hakkının tanımı, yasal çerçevesi, vergilendirme süreci ve muhasebeleştirilmesi çoğu zaman kafa karıştırıcı olabilir. Ayrıca farklı kanunlar ile olan ilişkisi ve bu kanunlar arasındaki uyumsuzluklar yüzünden uygulamada birçok zorlukla karşılaşılmaktadır.
Huzur hakkı, anonim şirketlerde yönetim kurulu üyeleri, limited şirketlerde müdürler kuruluna üye ortakların toplantılara ayırdıkları süre ve stratejik sorumlulukları karşılığında ödenen düzenli ücreti ifade eder. Türk Ticaret Kanunu 394. madde (Anonim) ve Türk Ticaret Kanunu 623. madde (Limited) hükümleri gereği, tutar genel kurul/ortaklar kurulu kararıyla belirlenir; aksi hâlde yapılan ödeme geçersiz sayılır ve gider yazılamaz.
Temel Özellikler:
- Ödeme Şekli: Genel kurul veya ortaklar kurulu kararıyla belirlenir.
- Brüt Esas: Ödemeler brüt tutar üzerinden yapılır; gelir vergisi, damga vergisi ve (varsa) SGK primleri brüt matraha uygulanır.
- Vergi Avantajı: Şirketler açısından vergiden indirilebilir bir giderdir. Ancak emsaline uygunluk şartı aranır.
- Şeffaflık Gerekliliği: Özellikle halka açık şirketlerde, faaliyet raporlarında veya KAP bildirimlerinde huzur hakkı bilgileri şeffaf şekilde ilan edilmelidir.
Huzur hakkı, doğrudan şirketin yönetim, müdürlük yada denetim gibi organlarında yer alan kişilere ödenebilir. Önemli olan nokta, bu kişilerin şirketle işçi-işveren ilişkisi içinde olmamasıdır. Huzur hakkı, iş sözleşmesi karşılığında alınan maaşlardan farklıdır. Ancak Gelir Vergisi Kanunu çerçevesinde "ücret" niteliği taşıdığı için aynı şekilde vergilendirilir.
Huzur hakkı, şirket türüne ve görev alan kişilere göre değişiklik gösterir:
Şirket Türü İlgililer Yasal Not
Anonim Şirket Yönetim Kurulu Üyeleri TTK 394 Ortak ve Bağımsız
Limited Şirket Müdür veya MK Üyeleri TTK 623 Ortak Olanlar
Kamu Kuruluşları Meclis, danışma ve den. Kur. Özel Kanun Diğer Ö.Düz.
Not: Denetim veya danışma kurullarına yapılan ödemeler "huzur hakkı" değil, "danışmanlık ücreti" olarak sınıflandırılmalı ve karar defterine ayrı madde eklenmelidir.
Huzur Hakkı Nasıl Hesaplanır?
Huzur hakkı hesaplama brüt ödeme üzerinden yapılan yasal kesintilerin belirlenmesiyle şekillenir. Bu kesintiler, kişinin bordrosunda ve vergi mükellefiyeti çerçevesinde değişiklik gösterebilir.
1. Brüt Tutarın Tespiti
Genel/ortaklar kurulu kararıyla aylık sabit veya toplantı başına brüt tutar saptanır.
2. Gelir Vergisi Stopajı (GVK m. 94)
Her yıl yayınlanan oran ve limitler dikkate alınmalıdır. (Ücretliler için yayınlanan gelir vergisi oranları)
3. Damga Vergisi
Brüt tutar × 0,00759 (2026 için yayınlanan oran değişiklik gösterebilir)
4. SGK Primi
- Anonim Şirket Yön. Kur. Üyesi → 4/B (BAĞ-KUR) | prim kesintisi şirket bordrosunda gösterilmez.
- Limited Şirket müdürü aynı zamanda ortak ise 4/B (BAĞ-KUR) | prim kesintisi şirket bordrosunda gösterilmez.
- Limited Şirket müdürü aynı zamanda hizmet akdiyle çalışıyorsa → 4/A prim uygulanır.
Her yıl yayınlanan oran ve limitler dikkate alınmalıdır. Bu tutarlar kapsamında Gelir Vergisi ve Damga Vergisinden muaf tutulur.
Huzur Hakkı Vergilendirilmesi Nasıl Yapılır?
Huzur hakkı vergilendirme işlemi, gelir vergisi stopajı ve damga vergisi yönüyle çift yönlüdür. Şirket, bu ödemeyi gerçekleştirirken:
- Muhtasar beyannamesi ile vergi dairesine beyan eder,
- İlgili stopaj ve damga vergisini öder,
- Ödemeyi içeren bordroyu hazırlar,
- Muhasebe sisteminde ücret gideri olarak kaydeder.
Huzur Hakkı Hesaplamasında Nelere Dikkat Edilmeli?
Huzur hakkı uygulamalarında sıklıkla karşılaşılan hatalar, şirketlerin hem mali hem de hukuki yükümlülükler açısından riskle karşılaşmasına neden olabilir. Bu nedenle şu hususlara özellikle dikkat edilmelidir:
- Genel Kurul Kararı olmadan yapılan huzur hakkı ödemeleri geçersizdir. Mutlaka resmî karar alınmalı ve karar defterine kaydedilmelidir.
- Tutarlar belirlenirken emsal ücret analizi yapılmalıdır. Aksi takdirde, yüksek tutarlı ödemeler "örtülü kazanç dağıtımı" kapsamında incelenebilir.
- Aynı kişi hem huzur hakkı hem maaş alıyorsa, bu durumun bordrolarda açık şekilde gösterilmesi gerekir.
- Bordro sisteminde huzur hakkı ayrı kalem olarak muhasebeleştirilmeli, genel maaş bordrosuyla karıştırılmamalıdır.
- KVK ve GVK uyumu açısından yapılan ödeme ve kesintilerin şeffaf biçimde raporlanması önemlidir.
Huzur hakkı ödemeleri şirketler tarafından genel yönetim gideri olarak kaydedilebilir ve kurum kazancından indirilebilir. Ancak bu durumun geçerli olabilmesi için bazı koşulların sağlanması gerekir.
Nelere Dikkat Edilmeli?
- Karar Dayanağı: Genel kurul veya ortaklar kurulu kararıyla belirlenmiş olmalıdır.
- Belgeli : Bordro, ödeme dekontu ve vergi beyannameleriyle desteklenmelidir.
- Emsal Ücrete Uygunluk: Ödeme tutarı, benzer pozisyon ve sektörlerdeki emsal düzeylerle uyumlu olmalıdır.
- Muhasebe Kaydı: Genellikle 770 (Genel Yönetim Giderleri) hesabında izlenir.
Uygulamadaki Zorluklar ve Çıkmazlar,
- Özellikle Anonim Şirketlerde genel kurul öncesi yapılan ödemeler, genel kurul yapma zorlukları.
- Anonim Şirketlerde ve limitetlerde uygulamanın farklı olması. Acilen düzeltilmeli ve iki şirket içinde tek tip uygulamaya geçilmeli.
- Özellikle limitet şirketlerde müdür olmayan ortaklara yapılması ihtiyaç olan ödemeler için bir çözümün olmaması.
Örtülü Kazanç Riski
Piyasa ortalamasının çok üzerindeki ödemeler, örtülü kazanç olarak değerlendirilebilir ve vergi incelemelerinde reddedilebilir. Bu nedenle ödeme tutarının belirlenmesinde dikkatli olunmalı, gerekirse bağımsız ücret araştırmalarından faydalanılmalıdır.
